Wycena wartości przedsiębiorstwa – jak wycenić swoją firmę

Wycena przedsiębiorstwa jest ustaleniem tego ile faktycznie warty jest dany biznes. Aby tego dokonać należy zastosować wybrane metody, wykorzystujące posiadane informacje dotyczące danego przedsiębiorstwa oraz jego dane finansowe. Im rzetelniejsza i solidniej sporządzona będzie wycena tym wyższą pozycję może osiągnąć dana firma przy negocjacjach warunków związanych na przykład z transakcją sprzedaży.

Szacowanie wartości powinno uwzględniać kilka zasadniczych czynników, spośród których należy wymienić takie jak przedmiot prowadzonej działalności, jej rodzaj, forma prawna oraz zakres.

Szacowanie wartości danej firmy wymaga przede wszystkim wskazania celu, który będzie podstawą wyboru właściwej metody wyceny. Najczęściej taka sytuacja ma miejsce, gdy właściciel firmy otrzymuje ofertę jej kupna. Nieco inaczej ma się sprawa ze spółkami, gdyż w tym przypadku przeprowadzenie wyceny wymagane jest z mocy prawa, a więc w sytuacjach takich jak fuzje, przekształcenia formy prawnej czy wykup udziałów.

Metod wyceny wartości przedsiębiorstwa jest dość sporo, do najpopularniejszych i najczęściej stosowanych zaliczyć jednak można trzy podejścia – dochodowe, majątkowe oraz porównawcze. Każda z tych metod wykorzystuje inne typy informacji, jak również stosuje odmienne dane do dokonania właściwie przeprowadzonej analizy. Często zdarza się, że uwzględnienie wyników tylko jednej z metod nie jest stuprocentowo wiarygodne. Dlatego też zalecane jest przeprowadzanie analizy przy pomocy kilku metod jednocześnie.

Dochodowe podejście w określaniu wartości przedsiębiorstwa jako podstawę uznaje prognozę strumieni przyszłych dochodów z działalności, które są zdyskontowane oczekiwaną stopą zwrotu. Wartość firmy według metody dochodowej zależy od czynnika takiego jak jej finanse w przyszłości, prognozowane na dzień dokonania wyceny. Ten typ wyceny wartości jest traktowany jako bardzo praktyczny, jak również dający wyniki będąca najbardziej zbliżonymi do wartości realnej danego przedsiębiorstwa. Główną wadą podejścia dochodowego jest prawidłowe oszacowanie osiągniętych dochodów w przyszłości. Raczej niezalecane jest opieranie się na danych jakie zostały uzyskane na skutek analiz, gdyż mogą one być nader optymistyczne. Podstawą przeprowadzenia wyceny muszą tu być rzetelne dane, które uzyskuje się jako efekt wnikliwej analizy źródeł dochodu firmy, a także rynku na którym działa, wraz z panującymi na nim trendami. Prognozy powinny opierać się na danych rzeczywistych, jak również na założeniach, które są możliwe do zrealizowania. Polska Federacja Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych stwierdza, że prognozy dochodów przy założeniu kontynuacji gospodarczej działalności w czasie nieograniczonym muszą obejmować okres jaki poprzedza fazę pełnej działalności operacyjnej przynoszącej stabilne dochody.

Z kolei metoda majątkowa oparta jest na posiadanych przez przedsiębiorstwo zasobach majątkowych. Ustala się sumaryczną wartość posiadanych aktywów pomniejszając je o kwotę wszelkich zobowiązań firmy. Podejście majątkowe posiada jedną zasadniczą wadę – wykorzystuje informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych wychodząc z założenia, że są one wiarygodne. Ponadto nie uwzględnia ono istotnych składników majątku firmy, które mają ogromny wpływ na jej wartość, a więc np. znaków towarowych, bazy stałych kontrahentów, specjalistów zatrudnianych w firmie i ich umiejętności. Zastosowanie tej metody poleca się firmom posiadającym znaczny udział aktywów trwałych w całości swojego majątku, a więc firmom, które na przykładowo działają w branży produkcyjnej.

Ostatnim typem wyceny wartości przedsiębiorstwa jest podejście porównawcze. Tutaj z kolei najistotniejszym działaniem jest wykonanie szacunkowej wyceny porównując firmę z innymi podmiotami, które działają w podobnej branży i na podobnych zasadach. Najpierw należy więc wybrać przedsiębiorstwa, które będą służyły jako materiał porównawczy, jak również wyznaczyć odpowiednie mierniki porównawcze ekonomiczno – finansowe. To co jest najbardziej wartościowe w omawianej metodzie to jej prostota, jak również działanie na podstawie danych rynkowych, które są rzeczywiste – a więc rachunku wyników oraz bilansie i rachunku przepływów finansowych. W porównaniu należy uwzględniać jedynie takie firmy (np. spółki giełdowe), które upubliczniają swoje finansowe dane, jak również te przedsiębiorstwa, które były głównym przedmiotem sprzedaży, przejęć czy też fuzji. Kolejnym krokiem po ustaleniu grupy porównawczej jest dokonanie wnikliwej analizy przy użyciu wcześniej założonych mierników. Celem całej operacji jest opisanie potencjału badanej firmy na tle pozostałych, w odniesieniu do dochodów uzyskanych, jak również posiadanego majątku. Wartość przedsiębiorstwa jest w tym przypadku ustalana na bazie danych na temat mnożników, których wartość rynkowa jest już znana. Zasady szacowania wartości metodą porównawczą obejmują dane dotyczące firm, jak również cen, które są aktualne na dzień wyceny. Mnożniki jakie są stosowane powinny być spójne przy dokonywaniu obliczeń dla wszelkich przedsiębiorstw. Konieczne w tym podejściu jest także dokonywanie korekt z tytułu kontroli, płynności i wielkości, gdyż może dojść do sytuacji różnic udziałów w przedsiębiorstwach. Korekta wymagana jest także w momencie gdy zaistnieją zdarzenia o charakterze jednorazowym, nadzwyczajnym lub nieoperacyjnym, mające wpływ na zaburzenia porównywalności.

Przy ocenie najlepszej metody spośród powyższych nie można stwierdzić jednoznacznie, która z nich jest najdogodniejsza, najbardziej rzetelna oraz najodpowiedniejsza. Każde podejście wyceny wartości przedsiębiorstwa wykorzystuje różne informacje. Każda z metod daje różne wyniki ostateczne. Wycena firmy jest przeprowadzona najbardziej wiarygodnie wtedy, gdy każdy przypadek jest rozpatrywany w indywidualny sposób z uwzględnieniem wszelkich aspektów dotyczących tylko i wyłącznie badanego przedsiębiorstwa. Profesjonaliści zajmujący się na co dzień szacowaniem wartości firm najczęściej wykorzystują trzy metody jednocześnie, by potem przeanalizować średnią ważoną wyników jakie zostaną uzyskane.