Elastyczność cenowa popytu

Elastyczność cenowa popytu to nic innego, jak zależność popytu na dane dobro lub daną usługę od warunków cenowych.

We współczesnej ekonomii rozróżnia się kilka podstawowych rodzajów popytu w zależności od kryterium elastyczności cenowej.

popyt doskonale nieelastyczny (popyt sztywny). Jest to rodzaj popytu, w przypadku którego zmiana cen nie powoduje zmniejszenia popytu na dane dobro. Ta odmiana popytu dotyczy przede wszystkim towarów, które są niezbędne konsumentom w codziennym życiu, a więc na przykład podstawowych produktów spożywczych lub artykułów higienicznych. Dla przykładu, zmiana ceny papieru toaletowego w żaden sposób nie wpłynie na zmianę popytu na ten rodzaj dobra, ponieważ papier toaletowy należy do artykułów koniecznych do codziennej egzystencji. Doskonałym przykładem popytu doskonale nieelastycznego są również leki: niezależnie od ich ceny, popyt pozostanie na tym samym poziomie.

popyt nieelastyczny – dla tej odmiany popytu charakterystyczne jest niewielkie uzależnienie poziomu popytu od warunków cenowych. Mówiąc innymi słowy, nawet wyraźna zmiana ceny danego towaru nie powoduje większych zmian jeśli chodzi o popyt. Najlepszy przykład stanowią tutaj niektóre produkty żywieniowe oraz podstawowe kosmetyki czy środki higieniczne. Dla przykładu: znaczny wzrost ceny szamponów do włosów może spowodować niewielkie zmniejszenie popytu(część konsumentów będzie rzadziej myć włosy), ale nie dojdzie ani do całkowitego zaniku popytu na ten rodzaj towarów ani też do jego radykalnego ograniczenia.

popyt proporcjonalny – W przypadku popytu proporcjonalnego mamy do czynienia z sytuacją, w której zmiana popytu na dane dobro lub usługę jest wprost proporcjonalna do zmiany ceny.

popyt elastyczny – W przypadku popytu elastycznego mówimy o tym, że popyt zmienia się w znacznie większym stopniu, niż cena; innymi słowy, niewielka zmiana warunków cenowych może spowodować znaczną zmianę popytu. Najlepszym przykładem ilustrującym ten rodzaj popytu są wszelkiego rodzaju dobra lub usługi, z których korzystamy jedynie okazyjnie albo też dobra bardziej luksusowe(samochody, meble, niektóre elementy wyposażenia mieszkania, zagraniczne wakacje).

popyt doskonale elastyczny – Popyt doskonale elastyczny polega na całkowitym uzależnieniu popytu na dane dobro lub usługę od warunków cenowych.

     

Elastyczność cenowa popytu jest uzależniona od kilku głównych czynników:

1. Istnienie bliskich zamienników – jeżeli dane dobro lub usługa nie posiada zamienników(na przykład leki), będziemy mieli do czynienia z popytem o charakterze nieelastycznym.
 
2. Procentowy udział wydatków na konkretne dobro w budżecie konsumenta– jeżeli dane dobro stanowi nieistotną pozycję w budżecie konsumenta, to zmiana jego ceny nie spowoduje większej zmiany popytu(na przykład dla osoby zarabiającej 10 tys złotych miesięcznie wzrost ceny paczki papierosów o 3 złote nie będzie powodem do ograniczenia palenia). Mamy więc tutaj do czynienia z popytem nieelastycznym.
 
3. Charakter dóbr – Dobra o charakterze koniecznym dla codziennej egzystencji cechują się popytem nieelastycznym; w przypadku dóbr lub usług zbytkownych(luksusowych) mamy do czynienia z popytem o charakterze elastycznym.