Determinanty popytu

Popyt w kontekście rynku analizowany jest w odniesieniu do strony kupującej. Popyt to więc nic innego jak zapotrzebowanie zgłaszane przez uczestników rynku na dany towar po określonej cenie w danym czasie. Warto przy tym pamiętać, że zależność pomiędzy ceną a wielkością popytu jest odwrotnie proporcjonalna. Jeśli cena danego produktu maleje, to popyt na niego rośnie. Natomiast jeśli cena dobra rośnie, wielkość popytu nie zmniejsza się.

 

Poziom popytu uzależniony jest od wielu czynników (determinantów). Są to m.in.:

      • cena danego produktu – określona suma pieniędzy jaką trzeba zapłacić za jednostkę produktu. Cena w powiązaniu z dochodami informuje jaką ilość produktu można kupić. Zmiana ceny wpływa na zmianę wielkości popytu, odwrotnie proporcjonalnie do zmiany. Ponadto cena pozwala także na porównanie danego produktu z innymi towarami znajdującymi się na rynku. Zależność między ceną a popytem zależy od dwóch zjawisk – efektu substytucyjnego (jeśli cena wyrobu rośnie, to kupuje się go mniej, a więc szuka produktów tańszych, którymi zastępuje się dotychczasowy wyrób) i efektu dochodowego (cena danego dobra spada, a więc można kupić go w większej ilości, rośnie tym samym siła nabywcza dochodu).

 

      • ceny innych produktów – dany towar porównuje się z innymi dobrami znajdującymi się na rynku oraz z ich cenami. Jest to ważne w przypadku dób substytucyjnych (tych, które mogą się zastępować, gdyż zaspokajają tę samą potrzebę) i dóbr komplementarnych (muszą być kupowane z innymi i używane łącznie, gdyż konsumowane osobno są bezużyteczne). Jeśli więc cena danego towaru rośnie, maleje popyt na niego, a rośnie popyt na jego substytut. Z kolei jeśli cena komplementarnego dobra rośnie, to spada wielkość popytu na nie i zmniejsza się popyt na dobro komplementarne do niego.

 

      • dochód – to suma pieniędzy jaką można przeznaczyć na transakcje na określonym rynku w danym czasie. Nie bez  znaczenia w tym przypadku skłonność do oszczędzania. Generalnie im wyższy dochód, tym większy popyt zgłaszany przez uczestników rynku.

 

    • moda, postęp cywilizacyjny i gust – czynniki tego rodzaju odgrywają coraz większą rolę z określaniu zgłaszanego popytu. Na dokonywane zakupy wpływ mają przede wszystkim indywidualne upodobania. Dużą rolą przypisuje się także reklamie, która kształtuje rozmiary popytu na rynku. liczba kupujących – im więcej kupujących, tym większy jest popyt obserwowany na danym rynku,przewidywania dotyczące cen w przyszłości – prognozy dotyczące kształtowania się cen w najbliższej przyszłości wpływają na popyt. Jeśli prawdopodobny jest wzrost ceny, to popyt na dany produkt może wzrosnąć (ludzie chcą kupić więcej towaru zanim stanie się on droższy niż w tej chwili).

 

    inne czynniki – zazwyczaj mają charakter chwilowej tendencji, zaleceń lekarzy itd. Przyczyny te na pierwszy rzut oka wydają się niekiedy irracjonalne, ale ich wpływ na popyt jest znaczący.

O zmianie wielkości popytu mówi się w przypadku zmiany ceny danego towaru. Jeśli zmianie ulegają inne czynniki, dochodzi do zmiany popytu.